ANA BÖLÜM

Türkiye Herboloji Dergisi


header

2018, 21(1)

( İzlenme/İndirme : 317 )

2018, 21(1) Tam Dergi Sürüm (PDF)

 

Türkiye’de Tarım ve Tarım Dışı Alanlarda Görülen Küsküt Türlerinin (Cuscuta spp.) Taksonomik Özellikleri, Dağılışları ve Konukçuları

İlhan KAYA, Yıldız NEMLİ, İbrahim DEMİR, 2018, 21(1):1-7

Özet: Çiçekli parazit bitkilerden Cuscuta genusu (küsküt) Cuscutaceae familyasında yer alır. Dünyada 200 küsküt türü bulunmaktadır. Türkiye florasında ise 16 türün bulunduğu kayıtlıdır. Cuscuta campestris Yunck. Türkiye’de tarım alanlarında en çok rastlanan türdür ve çok sayıda konukçusu bulunmaktadır. C. approximata Bab., C. epithyumum L. ve C. monogyna Vahl.’da bazı kültür bitkilerini parazitlemektedir. Cuscuta genusu subgenuslara ayrılmaktadır; C. campestris, Grammica subgenusunda; C. monogyna, Monogyna subgenusunda diğer iki tür ise Cuscuta subgenusunda yer alır. C. campestris Türkiye’de geniş bir yayılışa sahip olup deniz seviyesinden 1500 m yüksekliğe kadar gelişir. Bu türün kültür bitkisi ve yabancı otlar olmak üzere çok sayıda konukçusu bulunmaktadır. Yonca, şeker pancarı, soğan, tütün, anason, kimyon, biber ve nohut C. campestris’in en yaygın konukçularıdır. C. approximata’nın da Türkiye’de geniş bir yayılışı vardır. En önemli konukçusu yoncadır. Yonca alanları genellikle C. approximata ve C. campestris ile beraber bulaşmış görülmektedir. C. epithyumum geniş bir morfolojik varyasyon göstermekte, birçok alt türe ayrılmakta ve geniş bir yayılışı bulunmaktadır. C. monogyna asma ve fidan gibi odunsu bitkileri yakalamaktadır. Bu çalışmanın amacı, bu dört Cuscuta türünün taksonomik özellikleri, dağılışı ve konukçularını ortaya koymak ve tartışmaktır. 

Anahtar Kelimeler: Cuscuta spp., dağılış, konukçu, taksonomik özellik

Tam Makale (PDF)

 

Ağrı İli Buğday Ekim Alanlarında Segetal Floranın Belirlenmesi

Ramazan GÜRBÜZ, Sibel UYGUR, F. Nezihi UYGUR, 2018, 21(1):8-18

Özet: Bu çalışma Ağrı İli buğday ekim alanlarındaki yabancı ot türlerini, yoğunluklarını ve rastlanma sıklıklarını belirlemek amacı ile 2013 ve 2014 yıllarında yürütülmüştür. Bu amaçla Haziran ve Temmuz aylarında Ağrı Merkez, Diyadin, Doğubayazıt, Eleşkirt, Hamur, Patnos, Taşlıçay ve Tutak ilçelerinde buğday ekim alanları göz önünde bulundurularak sürveyler gerçekleştirilmiştir. Yabancı ot türlerini belirlemek amacı ile, bahsedilen İlçelerin buğday üretim alanlarına doğru hatlar halinde gidilmiş ve her 10 km’de bir rastlantısal olarak durularak en yakın buğday tarlasına girilmiştir. Her tarlada dört adet 1 m2’lik çerçeve atılarak çerçeveler içerisindeki yabancı ot türleri sayılmış ve kaplama alanları belirlenmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda 2013 yılında 22 bitki familyasına ait 96 adet yabancı ot türü belirlenmiştir. Sahip oldukları yabancı ot tür sayılarına göre en geniş 3 familya sırası ile şöyle olmuştur: Asteraceae (17), Poaceae (14) ve Amaranthaceae (10).  2014 yılında ise yine 22 bitki familyasına ait 99 adet yabancı ot türü belirlenmiştir. Sahip oldukları yabancı ot tür sayılarına göre en geniş 3 familya sırası ile yine şöyle olmuştur: Asteraceae (18), Poaceae (13) ve Amaranthaceae (10).  Toplamda her iki yılın yabancı ot türleri göz önünde bulundurulduğunda  ise yine 22 bitki familyasına ait 103 yabancı ot türü tespit edilmiştir. Araştırmalarda belirlenen yabancı ot türlerinin 50 tanesinin rastlama sıklığı % 10’un üzerinde olurken ilk 10 sırayı sırasıyla; yabani yulaf (Avena fatua  L.),  köy göçüren( Cirsium arvense(L.)Scop.), tarla sarmaşığı (Convolvulus arvensis L.), yabani hardal (Sinapis arvensis L.), boz sarmaşık (Convolvulus galaticus Roston. Ex Choisy), çavdar (Secale cereale L.), labada (Rumex crispus L.), delice (Lolium perenne L.), Çobançantası (Capsella bursa-pastoris (L.) Medik.) ve Bromus spp. almıştır. 

Anahtar Kelimeler: Ağri İli, buğday, yabancı ot, sürvey

Tam Makale (PDF)

 

Farklı Lokasyonlarda Yer Alan Portakal Bahçelerindeki Yabancı Ot Türleri ve Bu Türler Üzerindeki Unlu Bit Türlerinin Belirlenmesi

Ezgi AHKEMOĞLU, Sibel UYGUR, 2018, 21(1):19-32

Özet: Agroekosistemde çeşitli faktörlerle etkileşim içerisinde olan yabancı otlar, bitki hastalık etmenlerine ve zararlı artropodlar ile nematodlara konukçuluk edebilir; ana konukçu ve alternatif konukçu olarak görev yapabilirler veya bu organizmalar için kışlama yeri olabilirler. Bu ilişkiye verilebilecek örneklerden birisi yabancı otlar ve unlu bitler arasındaki etkileşimdir. Bu düşünceden yola çıkılarak planlanmış bu çalışma 2015 ve 2016 yıllarında Adana İli’nde farklı lokasyonlarda yer alan (Karataş-Doğankent, Doğankent-İmamoğlu, İmamoğlu-Kozan) altı farklı portakal bahçesinde yürütülmüştür. Bahçelerdeki yabancı ot türleri ve üzerlerindeki unlu bit türleri araştırılmıştır. Toplamda 24 bitki familyasına ait 78 yabancı ot türü belirlenmiştir. Turunçgil bahçeleri için en önemli unlu bit türü olan turunçgil unlu biti Planococcus citri (Risso); ebegümeci (Malva sylvestris L.), halep otu (Linaria sp.), it üzümü (Solanum nigrum L.), kırmızı köklü horoz ibiği (Amaranthus retroflexus L.), kırmızı üçgül (Trifolium incarnatum L.), semiz otu (Portulaca oleraceae L.)’nda bulunmuştur. Belirlenen diğer türler: Chorizococcus rostellum (Lobdell), Peliococcus turanicus (Kiritshenko), Phenacoccus solani (Ferris), Phenacoccus solenopsis (Tinsley) türleridir. 

Anahtar Kelimeler: Yabancı ot, Unlu bit, Portakal bahçesi

Tam Makale (PDF)

 

Diyarbakır İli Mercimek Ekim Alanlarında Bulunan Yabancı Ot Türlerinin, Yaygınlıklarının ve Yoğunluklarının Belirlenmesi

Fırat PALA, Hüsrev MENNAN, Abdullah DEMİR, 2018, 21(1):33-42

Özet: Diyarbakır ili mercimek tarlalarında yabancı ot tür ve yoğunluklarının belirlenmesi amacıyla 2015-2016 üretim sezonunda yapılan bu çalışmada 61 mercimek tarlasında sürveyler yapılmıştır. Yapılan surveyler sonucu  21 familyaya ait 71 yabancı ot türü (14 monokotiledon ve 57 dikotiledon) belirlenmiştir. Tespit edilen türlerin familyalar bakımından dağılımı incelendiğinde en fazla sırasıyla Poaceae (13 tür), Asteraceae (12) ve Brassicaceae (10) familyaları ilk üç sırada yer almıştır. Rastlanma sıklıklarına göre (≥%70) Sinapis arvensis (4,24 bitki/m2), Ranunculus arvensis (3,84) ve Galium aparine  (3,70) türleri ilk sıralarda yer almıştır. Tespit edilen yabancı ot türleri benzerlik indeksi kullanılarak farklı çalışmalar ile karşılaştırılmış ve 24 tür farklı bulunmuştur. Diğer taraftan tam parazit bir bitki olan Cuscuta sp. ilk defa mercimek alanlarında kayda geçmiştir. Yabancı otların benzerlik oranlarının düşük bulunması toprak ve iklim faktörlerinin yanı sıra alınan kültürel önlemlerin (geç ekim, derin sürüm ve münavebe) ve  uygulanan mücadele yöntemlerinin (elle toplama, çapalama ve herbisit kullanımı) yetersiz olduğunu göstermektedir. Tespit edilen yabancı ot tür ve yoğunlukları dikkate alınarak mercimek üretim alanlarının takip edilmesi önerilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Mercimek, yabancı ot, rastlama sıklığı, yoğunluk, Diyarbakır

Tam Makale (PDF)

 

İnce Delice Yoğunluğu ve Farklı Herbisit Uygulamalarının Buğday Verimi ve İnce Deliceye Etkisi

Messaad KHAMMASSI, Hanene CHAABANE, Naima BELBAHRI, Thouraya SOUISSI, 2018, 21(1):43-52

Özet: Tahıllarda  Lolium rigidum Gaud. kontrolü için herbisitler kullanılmaktadır.  2011-2012 yılları arasında Mateur'da herbisit uygulamalarının   ince delice (Lolium rigidum Gaud.) biomass ve buğday verimine etkisini belirlemek amacıyla bu çalışma yürütülmüştür.  Buna benzer şekilde  Mateur, Fritissa, Metline, Tinja and Menzel Bourguiba lokasyonlarında ince delicenin buğday verimine etkisini belirlemek için ikinci denemeler yürütülmüştür. 1. denemede Tolurex uygulamasının en iyi sonucu verdiği ve ince delice biomasını % 96,4 azalttığı tespit edilmiştir. varyans analizinde herbisit uygulamasının buğday verimine önemli oranda etkisi gözlemlenmiştir.  en yüksek buğday verimine  Tolurex (6,15 t ha-1) ile elde edilmiş bu uygulama verimin % 59 arttırılmıştır. İkinci denemede   Menzel Bourguiba (1,5 t ha-1)  uygulamasında ince delice biomasında en yüksek kayıp gözlemlenmiş ve ortalama yoğunluk  m2’de 393 bitki olarak sayılmıştır. en düşük kayıp ise  (0.38 t ha-1)  ile Metilen uygulamasında görülmüş ve alan ince delice ile yoğun bulaşık bulunmuştur (450 bitki metrekare). Buğday verimi ile ince delice yoğunluğu arasında korrelasyon (r = 0,18 and p = 0,77) bulunmamıştır.  Verimde ortalama azalma  0,9 t ha-1 (±0,4) ile  390 dan fazla bitki ile elde edilmiştir  Fotosistem 2 inhibitörü Tolurex  ince delice biomasını azalltmış buğday verimini arttırmıştır.  Kuzey Tunusta ince delice mücadelesinde Tolurex kullanımı önerilmektedir.  Bununla birlikte ince delicenin  acetyl Coenzyme A carboxylase (ACCase) ve acetolactate synthase (ALS) inhibitorü herbisitlere dayanıklılık kazandığı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler : Yoğunluk, Herbisit, Kayıp, Direnç, İnce delice, Verim

Tam Makale (PDF)

 

Çeti [Prosopis farcta (Banks& Sol.) J.F.Mac.]’nin Tohum Çimlenme Biyolojisinin Araştırılması

Bahadır ŞİN, İzzet KADIOĞLU, Gamze ALTUNTAŞ, Meryem KEKEÇ, Tuğba KAZANKIRAN, 2018, 21(1):53-60

Özet: Çok yıllık çalımsı bir yabancı ot olan çeti [Prosopis farcta (Banks& Sol.) J.F.Mac.] kültür bitkilerinde, sulanmayan taban arazilerinde, mera ve ören yerlerinde, demiryolu, havaalanı ve karayolu kenarlarında sorun olan sert dikenlere sahip bir bitkidir. Bu çalışma çeti bitkisinin tohumlarının biyolojisinin, optimum çimlenme sıcaklığının ve ideal çimlenme derinliğinin bulunması amacıyla 2016-2017 yıllarında yapılmıştır. Çalışmada kullanılan tohumlar 2016 yılının ekim ayında Mersin ilinin Tarsus ilçesinden toplanmıştır. Laboratuvar koşullarında öncelikle optimum çimlenme sıcaklığının belirlenmesi çalışmaları yapılmış olup bunun için 5-50 oC arası sıcaklık değerleri kullanılmıştır. Optimum sıcaklığının belirlenmesi çalışmalarından sonra dormansi kırma çalışmaları (H2SO4, uç kırma, zımparalama, katlama, durgun suda bekletme ve sıcak su uygulaması) yapılmıştır. Ayrıca silindirik şekildeki saksılar içerisine uçları kırılmış 3’er adet tohum konularak farklı derinliklerde (1, 3, 5, 7, 10, 12 ve 15 cm) çimlenme çalışmaları yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda çeti bitkisinin optimum çimlenme sıcaklığının 30-40 0C aralığında olduğu, dormansisinin ise en iyi  uç kırma yöntemi (%95) ile kırılabildiği gözlemlenmiştir. Derinlik çalışmalarında ise 3 ve 5 cm derinliğe ekilen dormansisi kırılmış olan tohumların %100 oranında çimlendiği belirlenmiş ve derinliğin artmasıyla birlikte bu oranın düştüğü tespit edilmiştir.  Hakkında çok az çalışmanın yapılmış olduğu çeti bitkisinin çimlenme biyolojisindeki elde edilen bu sonuçlar bilimsel açıdan önem taşımakta olup ileride yapılacak başta çeti bitkisi ile ilgili olan çalışmalara ışık tutacağı kanaatindeyiz.

Anahtar Kelimeler: Çeti, çimlenme biyolojisi, dormansi, çimlenme sıcaklığı, derinlik.

Tam Makale (PDF)

 

Herbisit Toksisitesi ve Yabancı Otlara Karşı Alternatif Mücadele Stratejileri

Çağlar MENGÜÇ,  2018, 21(1):61-73

Özet: Dünyada ve ülkemizde hastalık, zararlı ve yabancı otlar tarımsal üretimi etkileyen en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Bu bitki koruma etmenleriyle mücadele yapılmadığı taktirde yüzde yüzlere varan ürün kayıpları söz konusu olabilmektedir. Gerek dünyada gerekse ülkemizde bitki koruma etmenleriyle mücadelede çoğunlukla pestisitler kullanılmaktadır. Dünyada pestisitler içerisinde %47’lik bir oranda kullanılan herbisitler, pestisitler içerisinde ilk sırayı almaktadır. Herbisitlerin bu orada yüksek kullanılması ve herbisitlerin uygulanmasındaki bazı hatalar sebebiyle herbisit toksisitesi meydana gelmektedir. Herbisit toksisitesi hem çevreye hem de canlı organizmalara zarar vermekte, gelecek nesiller için tehdit oluşturmaktadır. Ürüne özgü uygulanacak herbisitlere alternatif mücadele stratejileri, herbisit toksisitesini tehdit olmaktan çıkarabilecek ve ayrıca yabancı otların herbisit dayanıklılığı da ortadan kaldırılabilecektir. 

Anahtar Kelimeler: Herbisit, toksisite, yabancı ot, alternatif mücadele

Tam Makale (PDF)